• Kjo faqe përdor cookies. Duke vazhduar të përdorim këtë faqe, ju jeni duke rënë dakord me përdorimin tonë të cookies. LEXO ME SHUME

Fjalori i gjuhës shqipe nga Konstandin Kristoforidhi

Shefi

Administrator
#1
fjalori-i-gjuhës-shqipe-nga-konstandin-kristoforidhi-athine-1904.jpg
Fjalori i Gjuhës Shqipe
nga Konstandin Kristoforidhi
Në Athinë
Shtypur P. D. Sakerariu
1904


Babai i gjuhës shqipe Konstandin Kristoforidi, botoi në Athinë Fjalorin e Gjuhës Shqipe. Është një nga veprat më të mëdha të tij, e cila zgjati 20 vjet.
Është botuar me alfabetin grek, dhe është me të vërtetë një fjalor i mirëfilltë. Ka shumësin e fjalës, shpjegimin gramatikor, shpjegimin kuptimor në greqisht,
shembuj, dhe mbi të gjitha tregon origjinën e fjalës pra në cilin qytet përdoret, psh, nga Gjirokastra, Vlora etj dialektin geg, toskë apo çam, veçori të cilën
nuk e gjejmë në fjalorët që kemi sot....

Një shembull
vazhdë.jpg
vazhdë-a (Berat - Përmet) [fjalë baritore] = η σείρα, η συνέχεια των ιχνών περασμένων προβάτων ή άλλων ζώων.
sërë, vazhdimi i gjurmëve të deleve apo kafshëve të tjera që kanë kaluar.
(μεταφορικώς επί ανθρώπων) γραμμή εξ ιχνών επί του εδάφους
(metaforë për njerëzit) vijë nga shënjat në tokë
i rashë prapa vazhdësë edhe gjeta delenë =
ηκολούθησα την σειράν των ίχνων και εύρον το πρόβατον

Prej kohësh dëshiroja ta sillja edhe këtë fjalor ta kishim këtu për të gjithë ata që dëshirojnë të shohin të gjallë një pjesë të historisë sonë.
E gjetëm dhe erdhi koha ta kemi. Ky fjalor mund t'ju interesojë dhe mësueses së greqishes @Angela AS apo @Poshnjari .
Është në fakt pak i vështirë në lexim pasi fjalori nuk shoqërohet me alfabetin e krijuar nga Konstandini, më vonë po patëm mundësi mund ta nxjerrim ne.
 

Attachments

Last edited:

Shefi

Administrator
#2
FJALORI, VEPRA MADHORE

Fjalori me të drejtë cilësohet nga studiuesi Lloshi si vepra më e rëndësishme, trashëgimi madhor i Kristoforidhit, ku spikasin pikëpamjet e përgjithshme të shkencëtarit të madh për gjuhën shqipe. Ai e kishte të qartë rëndësinë e fjalorit, mbledhja dhe sistemimi i tij përbëjnë themelin e çdo gjuhe, që i paraprin gjithë zhvillimeve të mëvonshme kulturore, shoqërore dhe politike.

Fjalori përbëhet nga fjalë të mbledhura nga të gjitha krahinat e Shqipërisë edhe nga shkrimtarët e vjetër. Që këtej mund të dalësh te mendimi se Kristoforidhi qysh atëherë kishte idenë e shkëlqyer; atë të bashkëjetesës së varianteve të ndryshme brenda një trajte të shkruar, “që do të çonte në bashkëveprimin e tyre dhe në shoshitjen deri në njësimin mbi një bazë”.

Zhvillimet e mëvonshme të gjuhës shqipe afirmuan parimin e tij shkencor. Fjalori ka 11.675 fjalë. Në të janë përjashtuar shumica e huazimeve, veçanërisht e orientalizmave dhe greqizmave dhe bëhen përpjekje për të shpjeguar etimologjinë e fjalëve, një pjesë e të cilave qëndron edhe sot. Vlerat e tij nuk gjenden vetëm tek numri relativisht i madh i fjalëve për kohën, por te synimi për ta paraqitur shqipen si një gjuhë të vetme, “pavarësisht nga variantet e saj historike e territoriale që i ka çdo gjuhë”.

Fjalori është dokumenti më i çmuar shkencor për të parë evoluimin e gjuhës që nga gjysma e dytë e shekullit 19-të e deri më sot. Dhe tashmë është fakt se pothuajse gjithë thesari i fjalëve ka zënë vend në shqipen bash-kohore. Kjo na shtyn të jemi në një mendje me autorin e kësaj vepre, kur thotë se: “Fjalori i gjuhës shqipe është vepra më e rëndësishme në trashëgiminë e gjerë të K. Kristoforidhit dhe të vetë periudhës së Rilindjes sonë kombëtare”. Dhe tashmë është fakt për mjaft albanologë si J.G. Hahn, G. Mayer. A Dozon dhe të tjerë, referimi në veprën e Kristoforidhit qe domosdoshmëri.

Aleksandër Meksi
Një thesar dokumentesh zbulojnë Kristoforidhin, Gazeta shqiptare. - p. 3509, 7 maj, 2006, p. 25 - 27.