• Kjo faqe përdor cookies. Duke vazhduar të përdorim këtë faqe, ju jeni duke rënë dakord me përdorimin tonë të cookies. LEXO ME SHUME

Folja "pa" midis dukjes dhe zhdukjes

Uriel

Freelance Developer Uriel
#1
Folja “appareo” e latinishtes ka dhene “apparire” ne italisht dhe “appear” ne anglisht, qe do te thote ‘shfaqem’ ose ‘behem i dukshem’ ose thjesht “dukem”. Por a eshte “appareo” thjesht nje bashkim i cfaredoshem tingujsh, qe u krijua rastesisht ne gjuhen latine per te lidhur dualizimin fjale-fenomen. Per tu pergjigjur kesaj, do studjome strukturen e kesaj fjale.
Folja ‘appareo’ ne fakt eshte nje strukture ku rrenja e fjales eshte ‘par’ kurse tingulli parafjale ‘a’ ka funksionin e formatizimit dhe konkretizimit te veprimit si ne fjalen tjeter italiane : abbronzare, ose ne fjalen angleze ‘allocate’, ku fjala ‘locate’ ndjek parafjalen funksionale ‘a’.
Natyrisht diftongu ‘eo’ eshte fundorja e foljes ne veten e pare latinisht dhe ska te beje me kuptimin e vete fjales.
Tani, pjesa “par” eshte ajo qe bart kuptimin e fjales, qe edhe pse mund te duket e cuditshme, per skeptiket dhe ata qe vuajne nga inferioriteti i te voglit, eshte ne fakt pjesorja “par-ë” e foljes “pa”.
Me fjale te thjeshta a(p)par(eo), do te thote : “është parë” ose “shfaqem”, qe ne dialektin geg, behet “asht par” ose “a par”. Folja “asht” e cila ne dialektin geg, shfaqet ne nje forme te folme te shkurter nepermjet tingullit te thjeshte “a”, ne gjuhet e tjera shfaqet si tingull i ngjashem zanoresh. Psh italishtja "e", perdoret per te fjalezuar idene e foljes “asht”, por ashtu sic u permend me siper, a-ja nistore, nuk ka rol vendimtar ne semantiken e fjales “a-p-par-eo”. Folja “appareo”=dukem, apparire ne italisht, ka nje antonim ne kete gjuhe, fjalen: scomparire, ose thjesht sparire=zhdukem. Le te veme ato perballe:
(1)Appareo=dukem
(2)Sparire=zhdukem
Sic lehtesisht e verifikueshme, ndersa a-ja nistore ne foljen aktive (1), sherben per te drejtuar idene drejt fenomenit kryesor te perfaqesuar nga pjesorja par-ë=shikoj, ne antonimin e saj, funksionin e kundert, pra ate negatizues, e luan nistorja ‘s’, duke formuar nje fjale shqipe primitive s’parë=s’dukem~zhdukem, qe per arsye “te panjohura” gjendet ne leksikun e italishtes, ose te themi latinishtes.
Themi “te panjohura”, sepse per gjenerata te tera, jemi vene ne poziten, per te besuar, qe latinishtja ka qene e folmja e nje populli te lashte, por e verteta eshte, qe shpjegimi i mundshem i vetem, i ketij paradoksi, eshte ideja e natyrshme, qe latinishtja, eshte nje gjuhe e kultivuar, qe per me teper, eshte kultivuar mbi gjuhen e folur te nje populli, qe mesa duket ka menduar dhe folur nje shqipe te lashte.
 

Exp

Administrator
#2
Interesante është, por nuk besoj se mjafton. Edhe unë jam i mendimit se ka shumë mundësi që shumë fjalë që mendojmë që ne i kemi huazur nga latinishtja mund të jetë e anasjellta.
Jam dakort me pjesën par e cila ka lidhje, por lind pyetja pse nuk u krijua folja në shqip apar.
Ndërsa në lidhje me këtë
(2)Sparire=zhdukem
Kjo më shum ka lidhje me s'dukem (nuk dukem) dhe nga kjo do ketë lindur folja zhdukem

Megjithatë sipas Vladimir Oriel vjen nga gjuha Indo-Evropiane peh dhe do të thotë:
1. Mbroj
2. Ruaj (delet)

prej kësaj sipas këtyre ka dalë dhe pa/pashë
Përfundimisht nuk qënka nga latinishtja por fjalë rrënjë nga I.E. dhe qënka në shumë gjuhë të tjera.